20190924

Leer de makers kennen

Soms denk je iemand te (leren) kennen door geschreven boodschappenbriefjes. Dat heeft collega-briefjesverzamelaar Mieke Elgersma ook. Ze heeft in de rij voor de kassa zelfs een 'close encounter' met een briefjesmaker. Lees hieronder haar verhalen.

5 Boodschappenbriefjes



Deze vijf briefjes op de foto vond ik tussen juni en september 2019 bij een Jumbo supermarkt in Leeuwarden. Ze zijn van dezelfde persoon en op dezelfde briefjes geschreven. Dit soort papiertjes vind ik wel meer. Zo vond ik ook twee dezelfde briefjes met een ander handschrift, ook bij deze supermarkt en zijn concurrent, tweehonderd meter verderop. Je moet bij deze supermarkt overigens de dag goed uitzoeken om boodschappenbriefjes te vinden. Na het weekend ligt er helemaal niks, maar in de loop van de week heb je meer geluk.

Terug naar de gevonden briefjes. Eén briefje bevat meer dan vier boodschappen. Naar het schijnt kun je zeven of minder boodschappen onthouden. Een briefje is dus misschien helemaal niet nodig? Terugkerend zijn ‘frikandel’ en ‘eten’. Verder zijn ‘sap’ en ‘groente’ lekker algemeen. ‘Hart’ duidt op een huisdier (kat of hond?), maar die had kennelijk nog genoeg te eten. Op briefje 3 staat cola 2 (?), op briefje 5 hoeft er kennelijk maar 1 te komen. ‘Vulliszak’ is het enige wat afwijkend is gespeld. En wat ‘choco’ is? Geen idee.

Precisiebriefje




Dit briefje is wel meest precieze briefje dat ik ooit zag. Een blind paard zou nog met alle boodschappen terugkomen.

Het is gemaakt aan de hand van de weekfolder van Poiesz supermarkt. Bij de weekfolder zit altijd een inlegvel met weekaanbiedingen. Soms is dat wasmiddel of 5 kg aardappelen, maar veelal non-food, zoals deze week een 3-pack theedoeken en 5-pack herensokken, maat 43/46.

Ik vond dit briefje dan ook bij een van de Poiesz-winkels in Leeuwarden.Vermeld staat de bladzijde van het product, de naam, de hoeveelheid en de prijs. Bij de Almhof yoghurt staan bijvoorbeeld ook de gewilde smaken: perzik, maracuja én mango. Bij de Calvé saus heeft de boodschappenhaler wel de keuze tussen ravigotte of knoflook.

Ik vermoed dat de maker van de lijst niet degene is die de boodschappen doet.

Direct van eigenaar

Gele boodschapbrief waarvan eigenaar gezien

Op een zondagmiddag in juni 2019 stond ik aan de kassa van "mijn" Jumbo in Leeuwarden. Ik legde mijn vier boodschappen op de band en zette mijn mandje terug. Altijd kijk dan of er boodschappenbriefjes in liggen. Dat is altijd een beetje moeilijk te zien (geel briefje in een geel Jumbo mandje), maar er lag er een. Ik moest even wachten, want er stond een meneer van circa 55 jaar voor mij. Ik bestudeerde het briefje en zag toen de man voor mij enigszins verbaasd kijken.

Toen hij had afgerekend keek ik naar zijn boodschappen en ja, die kwamen nogal overeen met het briefje. Het ‘warm eten’ was een magnetronmaaltijd.

Meneer en ik gingen onze eigen weg.

20190906

Een uur samen zacht koken


Vinder Vincent ter Beek maakte een gedichtanalyse bij dit boodschappenbriefje:

“Eén uur”
Dat zijn gigantisch veel tellen.
“Eén uur samen”
Dat valt online te bestellen.
“Eén uur samen zacht”
Betekent veel voor verliefde stellen.
“Eén uur samen zacht koken”
En ieder begint spontaan te vervellen.
Met telkens één woordje meer
Kan een lijst naar poëzie overhellen.

20190617

Lesbrief met een boodschap

Lesbrief van Dick Schermer van Platform Handschriftontwikkeling (keuze-opdracht voor bovenbouwers (11-12 jaar)


Wil je meer over boodschappenbriefjes weten?


Soms heb je ergens geen boodschap aan, dan wil je je er niet aan storen, en je er niet mee bemoeien. Behalve als het om een ‘grote’ boodschap gaat, want dan is er haast geboden! En bij een ‘blijde’ boodschap raak je ineens in een goeie stemming. Herinner je er nog eentje? Wat is dit voor een merkwaardig woord – boodschap – dat op zoveel verschillende dingen kan slaan? Wat betekent het eigenlijk, waar komt het vandaan, wat heb je er zelf mee te maken, en wat kun je er zoal mee doen en van maken? Daar gaan we in deze lesbrief eens dieper op in. Apart, vind je ook niet?


Een journaliste schreef zes jaar lang een column over boodschappenbriefjes


De schrijfster, Tefke van Dijk, wordt al jaren geboeid door deze onbelangrijk lijkende handgeschreven krabbels – hoewel sommige haast gekalligrafeerd zijn. Sinds de zomer van 2010 schreef zij er wekelijks een column over in het Volkskrant Magazine. Steeds bedacht zij daar een verhaal bij.

Op 8 juni verscheen Wat ik vond in 10.000 boodschappenbriefjes. Bij de presentatie van het boek liet Mirjam de Boer van Handletters.nl de aanwezigen zulke briefjes zelf ontwerpen en in mooie letters vormgeven (dit wordt ‘handlettering’ genoemd). Op diezelfde dag hebben zij 8 juni uitgeroepen tot “Dag van het Boodschappenbriefje”!


Een woord met een verhaal


Wat je vermoedelijk niet weet is, dat ‘boodschap’ een vrouwelijk woord is. Waarom dat dan? Geen  idee! Het komt al voor in het Middelnederlands (ongeveer 1265-70) als ‘bod(e)sc(h)ap’. Het is afgeleid van ‘bode’, waar later ‘schap’ aan is toegevoegd, en zo dus ‘boodschap’ werd. Je herkent er vast en zeker het woord ‘bode’ in, dat we terugzien in woorden als bode in stadhuis, dienstbode, postbode, boodschappenmand, boodschappentas, boodschappenjongen.

Misschien is de historische jongensroman van Max van Amstel “De boodschapper van den Prins” bekend? Dit spannende verhaal speelt zich af in de Spaanse tijd (1572-84), waarbij de 14-jarige Willem Willemsz, van den Eycken de hoofdrol vervult.

Zelfs in de Griekse oudheid was er al een ‘bode’, een hardloper, die in 490 voor Christus 35 kilometer van Marathon naar Athene liep. Hij bracht de boodschap over, dat de Grieken in de slag bij Marathon de Perzen hadden verslagen.

Het woord ‘boodschap’ betekent dus zoiets als bericht, opdracht, mededeling, tijding. In de Dikke van Dale kun je nog heel wat meer over dit wonderlijke woord vinden!


Zullen we allebei eens een boodschappenbriefje bekijken?


Het zal niet moeilijk voor je zijn om een boodschappenbriefje te vinden. Wordt er bij je thuis niet geregeld eentje geschreven? Anders kun je zeker bij de plaatselijke supermarkt slagen, maar ook als het woord inklopt bij Google Afbeeldingen. Vermoedelijk vind je dan ook het onderstaande exemplaar, dat wij daar hebben gevonden.


Je ziet het meest als je op drie afstanden het exemplaar gaat bekijken – op een meter, op 30-40
centimeter, van heel dichtbij met een loep. Probeer steeds eerst zelf een reactie te geven, voordat je die van mij leest. Ben jij ook zo benieuwd wat je zult zien?
Wat merk jij op in dit boodschappenbriefje?

Kijk er eerst naar van een meter afstand en met halfdichte ogen.
Wat valt jou het meest op?
Mij valt op:
- grote letters
- zwarte en rode letters
- naar links hellende letters
- woorden verlopen onregelmatig

Houdt het nu op leesafstand, ongeveer 30-40 centimeter.
Wat valt je nu vooral op?
Mij valt op:
- letters staan los van elkaar
- met viltstift geschreven
- grootte van de letters wisselt (zie ‘slagroom’)
- hoogte van de letters verschilt weinig (zie ‘kluiven’)

Pak er nu, als je er een hebt of kunt lenen, een loep bij.
Wat valt je nu nog meer op?
Mij valt op:
- eindhaal van de ‘e’ is dikker (zie ‘latte’)
- eindletters eindigen op de denkbeeldige regel (zie ‘franci’ met de mooie ‘f’)
- enkele ‘a’s zijn bovenaan open (zie ‘latte’ en ‘slagroom’)
- stippen staan heel dicht boven de letter (zie ‘uien’)

Denk je, dat er nu iets over de schrijver m/v van dit briefje te zeggen is? Er is in elk geval met de nodige haast geschreven, want de letters zijn met weinig zorgvuldig afgewerkt. De woorden lopen nu eens omhoog, dan weer omlaag, of golvend op de denkbeeldige regel, wat niet op veel zelfbeheersing wijst. De naar links hellende letters zijn beslist niet zo aangeleerd, ze roepen iets op van terughoudendheid, van afstand nemen. Losse, onverbonden letters getuigen eerder van liever op zichzelf staan dan contact zoeken met anderen. De letters in bovenzone en onderzone (zoals k, l, en g, j) zijn niet veel hoger dan letters van de romp- of middenzone (zoals a, e, n, v). Het betekent, dat de schrijver vooral in het heden staat, denkt en leeft, maar zowel lichamelijk als geestelijk weinig actief is.

En er nu zelf eentje bekijken!


Hierboven zie je een recent boodschappenbriefje. Dat hebben we net in de lokale super op de kop getikt. Als je wilt kun je het op dezelfde drie manieren bekijken, zoals we dat bij het eerste briefje hebben gedaan. Ben jij ook al nieuwsgierig wat dat zoal te zien zal geven? Zet ‘em op en veel plezier!

Wat valt je op van een meter afstand?

Wat valt je op van 30-40 centimeter afstand?

Wat valt je op met de loep van heel dichtbij?


Wil je nog meer op- en uitzoeken?


# Doe jij wel eens boodschappen? Dan kun je je eigen krabbel natuurlijk eens beter bekijken.
En anders kom in de super in een winkelwagentje of gewoon op de grond wel zo’n briefje tegen, dat interessant genoeg is om je wat meer in te verdiepen.

# In het begin van dit stuk werd verteld, dat er bij de presentatie van het boek “Wat vond ik in 10.000 boodschappenbriefjes?” boodschappenbriefjes met mooie letters werden geschreven. Ga je dat ook eens proberen? Op de website van Mirjam de Boer kom je er veel meer over aan de weet: www.handletters.nl.

# Of doe je een poging een bestaand boodschappenbriefje zo precies mogelijk na te maken, en daarbij te ervaren hoe dat ‘voelt’?

# Is het een idee om het boek van Tefke Wat ik vond in 10.000 boodschappenbriefjes bij de bibliotheek te lenen, zelf aan te schaffen, of als cadeau te vragen?

# Je kunt ook op de site van ‘boodschappenbriefjesanalist’ Tefke van Dijk op bezoek gaan. Daar zijn een heleboel briefjes te vinden, waar zij haar eigen verhaal bij heeft verteld [deze site].

# Als je wilt kun je zelfs met haar mailen en jouw bijzondere vraag of vragen voorleggen. Haar mailadres is: boodschappenbriefjes@gmail.com.

# Wie weet wat je zoal met dit stuk en boodschappenbriefjes hebt uitgespookt! Als schrijver van dit artikel ben ik daar best benieuwd naar! Wil je me jouw ervaringen laten weten? Dat zal ik zeer op prijs stellen. Dan is het spreekwoord “Die kan je om een boodschap sturen” in elk geval op jou van toepassing!

Veel plezier en succes!

Download de lesbrief van Dick Schermer hier als PDF >>
Lees het interview met leerkracht Soile Daniel, die boodschappenbriefjes gebruikt in de kleuterklas >>

20180619

Everyday (t)issues


Gastanalyse Arie van der Wulp
Hoi Tefke, je boodschappenfoto's vind ik altijd erg leuk. En vandaag, tijdens onze vakantie in Engeland moest ik opeens een je denken toen ik dit briefje vond bij een supermarkt...



Een analyse? Pfff....tja..... In ieder geval moet het een kattenliefhebber zijn. Misschien ook wel iemand die veel verdriet heeft gezien de everyday tissues. Thee heeft ze (?) nog genoeg op voorraad, maar de melk en de kaakjes zijn bijna op. Maar waarom 3 bananen en geen 2 of 4? En het is een persoon waarvan de glazen niet meer glimmend de vaatwasser uitkomen. Want zonder zout krijgen de glazen een doffe uitstraling in de vaatwasser. Maar gelukkig heeft hij (?) Ondanks het vele verdriet wel trek in een lekkere apple/cherry pie! Volgens mij is het ook iemand die meerdere keren in de week boodschappen haalt, gezien het korte briefje. Misschien is hij of zij vaak te vinden bij het vak voor de single maaltijden in de hoop daar iemand te treffen. Maar gezien de tissues heeft het nog niet zo mogen zijn...

Ps. Nu begrijp ik pas hoe leuk het is om boodschappenbriefjes van anderen te lezen!! Bedankt!!!

20180529

Briefje van mw. "Ton" Jacobs

Briefjesverhaal van Frits Jacobs
Bij het opruimen vond ik het boodschappenbriefje dat mijn moeder zo’n 55 jaar geleden heeft geschreven. Ze heette Antonetta Wilhelmina Johanna van Doorn, roepnaam Ton, geboren 24 mei 1918, overleden 3 maart 2008. Ze gebruikte de achternaam van mijn vader, dus stelde zich voor, en nam de telefoon op met “mw. Jacobs”.


Opvallend aan het briefje is dat nergens een aantal of gewicht bij aangegeven staat, behalve bij de chocoladerepen, en met ‘een rol pepermunt’ zal vast eentje bedoeld zijn. Voor een goed begrip spelen de hoeveelheden een belangrijke rol. Het gezin bestond uit vader, moeder en vijf kinderen. Een rolletje pepermunt deelden we dus met zijn zevenen. Wekelijks haalden wel een paar rolletjes zoute drop bij ‘sigarenboer’ Hopman, om de hoek. Palmolivezeep is een stuk zeep, geen idee of ze nog te koop zijn. Zeep in een fles bestond toen nog niet. Voor mij is, als kind van toen, onduidelijk wat ze bedoelde met ‘worstjes’. Ik kan me niet herinneren die ooit gehad te hebben. Helemaal duister zijn de ‘korstjes’. Geen idee wat dat zouden zijn, bij de gemiddelde supermarkt kun je ze waarschijnlijk niet meer krijgen. We gaven de overgebleven korsten van brood en kaas aan de vogeltjes. Die zal ze hier niet bedoeld hebben.

Antonetta Wilhelmina Johanna van Doorn in 1965 en 2003

‘Custard’ zie ik ook niet meer in de winkel, maar daar maakte ze pudding van. Melk koken, custard erdoor roeren, klaar is Kees. Er kwam wel steeds een dik vel op, waar niet iedereen enthousiast over was. ‘Peperkoek’ heet al lang ontbijtkoek, waarom dat toen zo heette is een goede vraag, met peper had het niets van doen. Mogelijk was het afgeleid van pepernoten waar hetzelfde bij speelt, namelijk geen peper. De volvette kaas zou oud, jong of belegen kunnen zijn. Oude kaas was in elk geval standaard in huis, die zal vast volvet geweest zijn. De bessensap was bedoeld voor over de griesmeelpudding. Selderijzout is een mengsel van selderijzaad en zout. Erg bekend is dit evenmin en moeilijk verkrijgbaar. Waar ze het voor gebruikte is onbekend. Tomatenpuree spreekt voor zich en lijkt iets te maken te hebben met de bestelde macaroni. Dat was niet het geval. Mijn moeder heeft lang gedacht dat macaroni een soort groente was, we kregen dat te eten samen met aardappels en een eitje of uitgebakken spek. Dat ging dus ook.


Op de rechterhelft (de achterkant van het lijstje) staat Vendelbosch. Dat was de kruidenier van de Acaciastraat in Nijmegen. De vrouw van Vendelbosch heette Wopkje. Daar hadden we als kinderen wel lol van: “Wie noemt iemand nu Wopkje?” We kenden niemand anders die zo heette, en we vonden het dus een rare naam. Hoe hij zelf heette weet ik niet meer. Mijn moeder woonde bij Vendelbosch in de buurt en heeft bij hem in de winkel gewerkt. Ze kenden elkaar goed, dus kennelijk was meer uitleg bij het lijstje niet nodig. Vendelbosch kwam wekelijks op zijn bromfiets, met een houten kist op het voorspatbord, de boodschappen thuis brengen. Wij vonden dat leuk, vooral in de tijd dat hij speldjes meebracht, later werden dat sleutelhangers, die wij spaarden. Als hij levertraan mee had genomen vonden we dat minder leuk. Zo rond 1965 ging hij met pensioen, net als zijn buurman, warme bakker Kötterman, die het brood aan huis bracht. Sindsdien moesten we zelf zorgen voor onze boodschappen. Raadselachtig is p.f., het enige wat ik hier bij kon bedenken is dat Vendelbosch de bestelling “per fiets” zou moeten komen brengen. Gelukkig kun je nu door alle supermarkten je boodschappen thuis laten brengen. Vendelbosch was zijn tijd dus ver vooruit, zij het dat ze tegenwoordig niet meer op (brom)fiets komen.

20180321

Bundel boodschappenbriefjes

Mijn verzameling boodschappenbriefjes bestaat uit een grote doos met daarin stapels losse papiertjes. Dat het ook anders kan, bewijst Elisabeth Peterse. Sinds een paar jaar houdt zij een boodschappenboekje bij:




Ze schrijft erover:

“We zijn nogal gestructureerd met onze boodschappen: ik bedenk twee keer per week wat we moeten eten: op zaterdag en op woensdag. Op die dagen doen we ook de boodschappen. Rechts staat het menu met daaronder de boodschappen die we kopen bij een grote super. Links alle overige boodschappen die we doen bij de drogist, de bakker en de slager etc. Soms noteer ik achteraf wat we hebben uitgegeven.”


"Deze pagina’s zijn wel leuk omdat de kosten erbij staan. Overigens kopen we altijd meer dan op het boekje staat want koffie bijvoorbeeld en melk staan er niet bij omdat dat standaard is. Daar heb je geen lijstje voor nodig. En bij de slager ontbreken de vleeswaren. Die bestel ik ter plekke. Zie je frikandel pan? Dat is het recept van Yvette van Boven. Er is nog meer dan de helft over dus dat eten we later in de week. Opgewarmd in de koekenpan."




“Helemaal voorin doe ik de uitgeknipte artikeltjes over de beste wijn. Niet dat wij dagelijks wijn drinken maar je kunt maar beter een goede wijn in huis hebben voor gasten.”



“Het formaat en de uitvoering van de boekjes luisteren nauw. Ze moeten een bepaalde grootte hebben en een ringband zodat ik de bladzijden makkelijk kan omslaan. Ik koop ze altijd bij de Hema. Die heeft geweldige stationery en dan heb ik weer een excuus om daar te neuzen. Het leeslint bind ik er zelf aan.”



“Ik ben gehecht aan die boekjes en daarom gooi ik ze niet weg als ze vol zijn.”

Jammer dat ik dit fraaie boekje niet kan toevoegen aan mijn verzameling, maar ik snap het wel. Het zijn een soort dagboekjes!