In het gareel?

Gastanalyse van Inge Vollaard

Januari is de maand van 'gewoon' en 'weer in het gewone gareel' maar hoe lang houden we ons eenvoudige leventje vol? In de tweede week van het jaar komen er toch wat barstjes in onze goede voornemens. Een week van soberheid en gezonde, niet-dikmakende etenswaren is al hartstikke mooi. Wat waren we sterk, een spaatje bij de nieuwjaarsborrel met een tomaatje erbij! We gaan nu weer voorzichtig aan de chips met saus en een lekker puddinkje toe. Dat hebben we wel verdiend na het vertonen van zoveel kracht. En binnenkort is het Blue Monday, dan willen we toch wel wat troostdingetjes voor het grijpen hebben! Maar vooruit, de vitamientjes blijven ook belangrijk, dus wat mandarijntjes horen in de winkelmand. Het was een paar dagen koud en we hadden het alweer erreg druk: het leesbaar schrijven hielden we niet meer vol tot aan het einde van ons lijstje...

Moeders boel

Briefjesverhaal

Onderwerp van de mail: 'Een van de laatste boodschappenbriefjes van mijn moeder. Tegelijk het recept van de boel, zoals ze die de laatste zelfstandige jaren maakte. Vriendelijke groeten, Irene Eggink'

In de bijlage een foto van een kwetsbaar oud en ontvouwen briefje met daarop een achttal boodschappen:

Daar moet ik dus wat mee.

Nu krijg ik vaker briefjes opgestuurd van mensen die inmiddels zijn overleden, met als verhaal dat het kleinood het laatste boodschappenbriefje van hem of haar was. Ik moet dan altijd even slikken. Wat moet ik met zo'n briefje? Ik kende de hele persoon niet!

Het mooie is dat ik mensen hierdoor alsnog leer kennen, inclusief degene die me het briefje heeft gestuurd.

Ik besluit Irene te mailen om meer te weten te komen over het briefje en haar moeder.

Ze schrijft ter verduidelijk terug:

'Met boel bedoel ik bowl. Mijn moeder maakte altijd hele lekkere, haar moeder (mijn oma) ook. Voor die bowl zetten we onze aanzienlijke behoefte aan alcohol opzij. Mijn moeder en oma maakten die bowl ook met kerst. Bij oma als we allemaal langskwamen, en met oud en nieuw bij mijn ouders, toen mijn oma er niet meer was. In de tijd van mijn oma moest je nog erg uitkijken met kersenpitten; als je erop beet, kon je dat een kies kosten, als je ze doorslikte kreeg je een kersenboom in je buik en uitspugen moest achter je hand op een schoteltje (gadver).

Op het lijstje staat ook gebak. Ze moet dus jarig zijn geweest. Mijn vader moet er toen al niet meer geweest zijn. Mijn moeder heeft lang gedementeerd. Ze heeft ook te lang thuis gewoond. Voor haar fijn, maar voor ons een alarmerende aaneenschakeling van grote en kleine incidenten. Dit moet haar laatste echte zelfstandige lijstje zijn geweest voor haar verjaardagsinkopen. Ik zag hem liggen en wist toen dat er geen nieuwe (zelfstandige) verjaardag meer zou komen en heb hem achterovergedrukt. Hij zit al jaren in mijn portemonnee. Misschien gebruik ik hem nog eens, als ik het ook niet meer weet. Mijn moeder is vorig jaar overleden.'

Truus Eggink-Jorritsma, zo heette de moeder van Irene, was er gek op om een beetje bekend te worden, vult ze tot slot aan.

Ik gun Truus graag deze 15 minutes of fame, ook al is ze er al een tijdje niet meer. Haar boel is immers wereldberoemd. In ieder geval binnen de familie.

Dyslexie-briefjes

Briefjesverhaal

Het eerste briefje in Volkskrant Magazine na de zomerstop was meteen raak met het 'glitterlijm-ding'. Fantastisch! Doet me denken aan 'afwasdruiprekding'. Fijne 'dingen'. En dan die getekende Haribo-beertjes. Heerlijk, die creativiteit op briefjes!

Boodschappenbriefjes zijn mooi en daarover mogen schrijven in Volkskrant Magazine is een voorrecht. Maar stiekem is het contact met lezers eigenlijk het leukste.

Zo ontving ik een mail van Fransje Schneider, moeder van de maakster van het briefje. Ze schrijft dat de visuele ondersteuning voortkomt uit de dyslexie van haar dochter. De tekeningetjes ontroeren haar altijd een beetje.

Ik ben er ook even stil van. De dingen die je niet weet van een briefje. Fransje is gelukkig hartstikke trots en stuurt me nog twee briefjes van haar dochter. En ik ben blij dat ik ze mag ontvangen en delen.

Een van de vele briefjes die Fransje heeft bewaard.

Eerste briefje van dochter:
4 croissantjes, 1 brood met pitjes, 1 krant 

Geen boek

Gastanalyse van Marianne Pot

Marianne vond onderstaand briefje op de grond in winkelcentrum 't Loo in Heiloo en liet in een brief weten wat zij ervan zou maken:

De vijf boodschappen houden op het eerste gezicht geen verband met elkaar. Een rommelbriefje, voor zomaar wat boodschappen ‘door de week’. Ook het handschrift is rommelig, drie verschillende stijlen: een (ouderwets) cursief verbonden-letter-schrift, een schrift in kapitalen en nog een met losse blokletters.

Het beeld van een wat oudere vrouw duikt achter dit briefje op. Een die de keukenkastjes heeft opgeruimd en daarbij heeft ontdekt dat een aantal basisproducten ‘op’ is. Ze heeft de boodschappen niet in een keer opgeschreven. ’s Morgens begon ze met wc papier. Bij de koffie kwamen de suikerklontjes erbij en in de loop van de middag, toen ze vrijwel klaar was met schoonmaken en zich verheugde op het lezen van een boek die avond, kwamen de CHIPS en de twee praktische artikelen nog op het lijstje.

Maar dat is niet het hele verhaal. Het briefje is door een verticale lijn in tweeën gedeeld. Rechts staan de vijf boodschappen, links staat niets. Links moest natuurlijk wel iets komen te staan. Iets, dat in tijd ook eerst ondernomen zou gaan worden. Een wensenlijstje voor de bibliotheek misschien? De vrouw werd verrast door een bezoekje van een vriendin. Ze dronken thee. Er was geen tijd meer voor de bibliotheek, nog wel voor de super. ’s Avonds geen nieuw boek, wel CHIPS.

Over bûljunblokjes en oalje

Gastanalyse van Margot van Slooten

Helaas was ik niet Frankrijk en al helemaal niet in de buurt van courgettes of benevelde kruiden. 

Nee, ik was gewoon in mijn eigen Ljouwert, op een heel gewone zaterdag, op het parkeerterrein bij de AH XL. Het kwam door de accent circonflexe in bûljunblokjes (of staat er nou bûljonblokjes?). Ik droomde al bijna weg bij de gedachte aan een warm Frans briefje in een koude provinciehoofdstad, maar nee... er was iets anders aan de hand: bij de schrijver van het briefje stuwde Friesch bloed door de aderen. Het woord halvarine bestond vroeger gewoon niet, dus staat het er wat verloren boven in het Hollands. En tahoe: dat woord is ook nog niet echt ingeburgerd in de Friese keuken. Da’s logisch.
Bij het woord soepe raakte ik wat in verwarring, vooral door de backslash gevolgd door het woord yochut. Soepe is de fonetische schrijfwijze voor het Friese woord voor karnemelk: ‘sûpe’. Blijkbaar werd getwijfeld over de zuivel: karnemelk of yoghurt... Het Hollandse woord ‘soep’ kan het niet zijn, want dat is ‘sop’. Het briefje wordt krachtig afgesloten met oalje. Dat is olie, daarover hoef ik niet te twijfelen!

'Het lag op de courgettes'

Briefjesverhaal

Lezerspost van Volkskrant Magazine. Wederom een hele envelop vol brieven en briefjes. En vaak zijn de verhalen van de brievenschrijvers nog mooier dan de boodschappenbriefjes zelf. Zoals deze brief van Margot van Slooten:

Beste redactie,

Bij het opruimen van het stapeltje "ooit nog eens doen na de vakantie", kwam ik het Franse boodschappenbriefje weer tegen. Ik vond het eind juni in de Carrefour in Pézenas (departement Hérault). Een hypermarché met een fantastische groenteafdeling, waar de verse groene kruiden vertroeteld worden met een zachte nevel. Gelukkig had de schrijver van het briefje het daar niet achtergelaten. Het lag op de courgettes. En die lagen naast de poivrons (op lijstje nog onderstreept, dus belangrijk). De eigenaar was in geen velden of wegen meer te bekennen. Ik heb nog opgelet of er iemand wanhopig tegen de stroom in liep met (een deel) van het lijstje in het karretje. Maar nee. Ik besloot het niet meteen mee te nemen voor Tefke en heb het briefje nog laten liggen tot aan het eind van de boodschappenronde. En ja hoor, het lag er nog!

Sluit je ogen. Zie je het voor je, dit tafereel? De nevel bij de groene kruiden? De bijna wanhopige drukte in de hypermarché? De courgettes? Het briefje? De vindster die de rust zelve is? Dat bedoel ik. Pure literatuur, deze brief.

Werktitel voor een boek: Het lag op de courgettes.

Twintig jaar lang

Briefjesverhaal

Soms krijg ik leuke mailtjes als boodschappenbriefjesanalist:

Beste Tefke,

Kennelijk heb ik enige tijd onder een steen geleefd want nu pas las ik over je boodschappenbriefjes in de Volkskrant. Maar ondanks die steen was ik gelijk helemaal blij met boodschappenbriefjesonline! Ik ben niet de enige die de schoonheid van deze briefjes ervaart...

Want al behoorlijk lang (1994??) verzamel ik deze briefjes ook. De magie van de opsomming... het geheim erachter... wie is het... ik werd helemaal happy als ik er weer één vond! En waar jij analyses maakt van de briefjes mijmerde ik weg...

Vaak heb ik gedacht wat met de briefjes te gaan doen... een collage aan de wand in een frame? Maar nog nooit vond ik een goede vorm. Nu ik jouw verhaal lees denk ik dat mijn briefjes een goede bestemming kunnen hebben. Ik bied ze je aan... in een rieten bakje(waar Lonny z'n rijstmaaltijden in verpakte).

Oh ja...de vindplaatsen zijn Schagen, Texel (Den Burg) en Amsterdam. Misschien vind je het leuk ze te ontvangen, laat maar weten.

Hartelijke groet,
Hans

Natuurlijk vind ik het leuk om ze te ontvangen, nieuwe briefjes zijn altijd welkom! Na enige tijd krijg ik dan ook een fraai pakketje via de post. Wat een uitpakparty!

Uitpakparty

Dat wordt dus een avondje briefjes kijken en lezen (en licht analyseren natuurlijk). Pffff, al die briefjes van al die mensen. Met ieder een eigen leven. Even voel ik lichte paniek, ik krijg het benauwd. Hier, in dit prachtige mandje, liggen honderden levens! Wat moet ik met al die levens?!

Twintig jaar levens

Gelukkig keert de rust snel terug en kan ik er weer van genieten dat ik een kleine inkijk krijg in het leven van al die mensen. Dat ik een glimp mag opvangen van hun leven, van die dag, van dat moment. Zo genoot Hans er ook van, blijkt uit zijn begeleidende brief (met toestemming gepubliceerd):

Beste Tefke,

Nou... hier gaan ze dan... m'n boodschappenlijst'kindjes'. Van harte draag ik ze aan jouw goede zorgen over!

Twintig jaar lang heb ik ze gevonden in en onder boodschappenkarretjes, opgeraapt van de grond, uit een regenplas gevist, soms verwaaid aangetroffen tegen een hek bij een supermarkt.

Twintig jaar lang verrast worden door een vondst in Schagen, op Texel en in Amsterdam, de plaatsen waar ik woonde. Op enkele lijstjes staan de namen van de winkels op Texel: Dros, Goënga en Van der Vis.

Vaak voelde ik me een voyeur, maar vergoelijkte dat door te denken dat ik immers niet wist wie er achter het boodschappenlijstje schuilging. Een bijzondere gedrevenheid maakte zich van mij meester als ik weer een nieuwe schat ontwaarde... en die moest en zou ik hebben.

Twintig jaar lang werd ik blij van een van de gewone dingen die mensen doen: opschrijven wat je niet vergeten moet. Ik werd blij van een leuke taalfout, verheugde me over iemand die wjin schreef. De boodschappenlijstjes heb ik bewaard zoals ik ze vond... verfrommeld, overreden. Nooit nam ik lijstjes van anderen aan... ik moest ze zelf vinden anders was het niet echt...

Twintig jaar lang heb ik me afgevraagd wat ik er in hemelsnaam verder mee kon doen. Maar daar is nu een antwoord op gekomen: ze zijn vanaf nu jouw boodschappenlijstjes!

Veel geluk ermee Tefke, ik ben benieuwd of je net zo'n plezier ermee gaat hebben als ik heb gehad. Voor mij is het een mooie manier om een ietwat gekke hobby af te sluiten... alhoewel... echte gekkigheid gaat nooit over...

Hartelijke groet,
Hans

Hans Blom

Hans Blom weet nog wanneer hij voor het eerst werd geraakt door een briefje, vertelt hij desgevraagd. Het was geen boodschappenlijstje maar een advertentie bij de Vomar: "Van een meneer die een brommer aanbood, een 'kreidlur'. Kreidler natuurlijk. Ik was zo vertederd door zijn "laaggeletterdheid" dat ik het meenam, als een kleine trofee. Ook de rest van zijn tekst is heel bijzonder. Er spreekt zo'n worsteling uit met pen en met taal. Ik kreeg bijna de neiging om hem te gaan helpen!"

Dit eerste briefje is dan ook zijn favoriet. Zijn eerste echte boodschappenlijstje vond hij onder een boodschappenwagentje. "Zo'n echt kladblokbriefje op van dat bruinige papier, met een net lijstje aan boodschappen. Dat was de start van mijn hobby. Of afwijking, geef het een naam."

Bij het doornemen van de briefjes voelde Hans een soort vriendschap. "Ja, ze zijn m'n kindjes! Of nou ja, wáren mijn kindjes. Het lezen wordt een mantra, je leest wat mensen willen gaan kopen en niet moeten vergeten voor een verjaardag of gewoon voor het weekend. Het ritme van de herhaling van die gewone dingetjes, met soms een onverwachte uitschieter."

Echt rare dingen is Hans niet tegengekomen in zijn briefjes, maar hij was al blij als er 'naast de suiker en koffie en ham ook nog inlegkruisjes moesten komen'. "Eerlijk gezegd vond ik het al een beetje voyeuristisch om daarvan te genieten, maar ik deed het wel." Een nieuwe hobby heeft hij nog niet gevonden. Hij zoekt daar ook niet echt naar, het moet zich aandienen... als een soort noodzaak.

En zo is het. Gelukkig gaat echte gekkigheid nooit echt over.